Trong chương trình Toán tiểu học và THCS, cách trừ phân số là kiến thức quan trọng mà học sinh cần nắm chắc để học tốt các dạng toán nâng cao hơn. Phép trừ phân số xuất hiện rất nhiều trong bài kiểm tra, bài toán thực tế cũng như các chuyên đề bồi dưỡng học sinh khá giỏi.
Tuy nhiên, nhiều học sinh thường gặp khó khăn khi làm bài vì chưa hiểu rõ quy tắc quy đồng mẫu số hoặc dễ nhầm lẫn giữa phân số cùng mẫu và khác mẫu. Vì vậy, việc học đúng phương pháp sẽ giúp học sinh tính toán nhanh hơn, chính xác hơn và hạn chế mất điểm đáng tiếc.
Bài viết dưới đây sẽ chia sẻ chi tiết cách trừ phân số từ cơ bản đến nâng cao kèm ví dụ minh họa dễ hiểu. Cùng Toan.vn tìm hiểu nhé!
Cách trừ phân số là kiến thức quan trọng mà học sinh cần nắm chắc để học tốt các dạng toán nâng cao hơn
Cách trừ phân số cùng mẫu số
Khi hai phân số có cùng mẫu số, học sinh chỉ cần lấy tử số trừ cho nhau và giữ nguyên mẫu số.
Quy tắc trừ phân số cùng mẫu
a/b – c/b = (a-c)/b
Ví dụ 1
7/9 – 2/9 = 5/9
Ta lấy 7 trừ 2 được 5 và giữ nguyên mẫu số 9.
Ví dụ 2
11/15 – 4/15 = 7/15
Dạng toán này khá đơn giản nên học sinh chỉ cần chú ý thực hiện phép trừ tử số thật cẩn thận.
Cách trừ phân số khác mẫu số
Đây là dạng toán phổ biến nhất và cũng là phần khiến nhiều học sinh dễ nhầm lẫn. Khi hai phân số khác mẫu số, bắt buộc phải quy đồng mẫu số trước khi thực hiện phép trừ.
Các bước thực hiện
Bước 1: Tìm mẫu số chung của hai phân số.
Bước 2: Quy đồng mẫu số để đưa hai phân số về cùng mẫu.
Bước 3: Trừ các tử số và giữ nguyên mẫu số chung.
Ví dụ minh họa
2/3 – 1/5
Ta có mẫu số chung của 3 và 5 là 15.
Quy đồng:
2/3 = 10/15
1/5 = 3/15
Thực hiện phép trừ:
10/15 – 3/15 = 7/15
Kết quả cuối cùng là 7/15.
Cách trừ phân số với số tự nhiên
Khi thực hiện phép trừ giữa số tự nhiên và phân số, học sinh cần đổi số tự nhiên thành phân số có mẫu số bằng 1.
Ví dụ
5 – 3/4
Đổi 5 thành phân số:
5 = 5/1
Quy đồng:
5/1 = 20/4
Thực hiện phép trừ:
20/4 – 3/4 = 17/4
Kết quả là 17/4.
Cách trừ hỗn số
Hỗn số gồm phần nguyên và phần phân số. Có hai cách phổ biến để thực hiện phép trừ hỗn số.
Cách 1: Đổi hỗn số thành phân số
Ví dụ:
3 1/2 – 1 1/4
Đổi thành phân số:
3 1/2 = 7/2
1 1/4 = 5/4
Quy đồng:
7/2 = 14/4
Thực hiện phép trừ:
14/4 – 5/4 = 9/4
Cách 2: Trừ riêng phần nguyên và phần phân số
Ở cách này, học sinh thực hiện:
- Trừ phần nguyên
- Trừ phần phân số
- Ghép kết quả lại
Cách này phù hợp với các bài toán đơn giản và dễ nhẩm.
Những lỗi thường gặp khi học cách trừ phân số
Không quy đồng mẫu số
Đây là lỗi rất phổ biến ở học sinh mới học phân số.
Ví dụ sai:
2/3 – 1/5 = 1/2
Kết quả trên sai vì chưa thực hiện quy đồng mẫu số.
Quy đồng sai
Nhiều học sinh chỉ nhân mẫu số mà quên nhân tử số.
Ví dụ sai:
1/2 = 1/4
Khi nhân mẫu số với 2 thì tử số cũng phải nhân với 2.
Không rút gọn kết quả
Sau khi thực hiện phép tính, học sinh nên kiểm tra xem phân số có thể rút gọn được không.
Ví dụ:
6/8 = 3/4
Việc rút gọn giúp bài toán đẹp hơn và đúng yêu cầu trình bày.
Mẹo học cách trừ phân số nhanh hơn
Ghi nhớ quy tắc ngắn gọn
- Cùng mẫu: trừ tử giữ mẫu
- Khác mẫu: quy đồng rồi trừ
Đây là mẹo giúp học sinh nhớ nhanh và tránh nhầm lẫn khi làm bài.
Luyện tập thường xuyên
Học sinh nên luyện theo từng mức độ:
- Phân số cùng mẫu
- Phân số khác mẫu
- Hỗn số
- Bài toán nâng cao
Việc luyện tập đều đặn sẽ giúp tăng tốc độ tính toán đáng kể.
Kiểm tra lại kết quả
Sau khi làm xong, học sinh nên:
- Kiểm tra quy đồng đúng chưa
- Kiểm tra dấu trừ
- Rút gọn phân số nếu cần
Đây là cách hạn chế những lỗi nhỏ gây mất điểm đáng tiếc.
Một số bài tập vận dụng
Bài 1
9/10 – 3/10
Đáp án:
6/10 = 3/5
Bài 2
5/6 – 1/4
Quy đồng mẫu số:
5/6 = 10/12
1/4 = 3/12
Kết quả:
10/12 – 3/12 = 7/12
Bài 3
4 – 5/8
Đổi 4 thành phân số:
4 = 32/8
Kết quả:
32/8 – 5/8 = 27/8
Vì sao cần nắm chắc cách trừ phân số?
Phân số là nền tảng rất quan trọng trong môn Toán. Nếu học sinh không nắm chắc cách trừ phân số thì việc học các kiến thức tiếp theo như số hữu tỉ, đại số hay giải toán nâng cao sẽ gặp nhiều khó khăn.
Ngoài ra, thành thạo phép trừ phân số còn giúp:
- Tăng tốc độ làm bài
- Hạn chế mất điểm
- Phát triển tư duy logic
- Học tốt các chuyên đề nâng cao
Đây là kỹ năng học sinh cần luyện tập thường xuyên để đạt kết quả tốt trong học tập.
Học sinh đang học tập tại Toan.vn
Tổng kết
Hy vọng qua bài viết trên, học sinh đã hiểu rõ cách trừ phân số từ cơ bản đến nâng cao. Để học tốt dạng toán này, học sinh cần ghi nhớ quy tắc, luyện tập đều đặn và đặc biệt chú ý bước quy đồng mẫu số. Khi đã thành thạo cách trừ phân số, việc giải các bài toán liên quan sẽ trở nên dễ dàng và nhanh chóng hơn rất nhiều. Hãy chăm chỉ luyện tập mỗi ngày để nâng cao kỹ năng tính toán và đạt kết quả cao trong học tập.
Xem thêm: Các công thức Toán học cấp 2 dễ hiểu
09-05-2026
